IP Adreslər (İPv4)

İP Adreslər haqqında ümumi məlumatç, class anlayışı sinif aralıqları, IPv4 versiyasi haqqında


154 baxış
04.03.2026
2 dəq oxuma

IPv4 Nədir?

IPv4, cihazların şəbəkə üzərində bir-birini tanıması və ünsiyyət qurması üçün istifadə olunan 32 bitlik ünvanlama sistemidir. 1980-ci illərin əvvəllərindən istifadə olunur və dünyada ən çox yayılmış protokol versiyasıdır.

Ünvanın Quruluşu

Bir IPv4 ünvanı nöqtələrlə ayrılmış 4 hissədən (oktetdən) ibarətdir: 192.168.1.1.

Hər bir oktet 8 bitdir.

Cəmi 32 bit ($4 \times 8$).

Hər oktet 0-255 arası rəqəm ola bilər.

Ümumi mümkün ünvan sayı: 2^{32} =4.3$ milyard.

 

IPv4 Ünvan Sinifləri (Classes)

Şəbəkələrin ölçüsünə görə IPv4 beş fərqli sinfə bölünür. İlk oktetin rəqəmi bizə ünvanın hansı sinfə aid olduğunu deyir:

SinifBaşlanğıcSonuİstifadə Sahəsi
A Sinfi1.0.0.0126.255.255.255Çox böyük şəbəkələr (Məs: Google, IBM)
B Sinfi128.0.0.0191.255.255.255Orta ölçülü şəbəkələr (Universitetlər)
C Sinfi192.0.0.0223.255.255.255Kiçik şəbəkələr (Ev və kiçik ofislər)
D Sinfi224.0.0.0239.255.255.255Multicast (Eyni anda çoxlu cihaza yayım)
E Sinfi240.0.0.0255.255.255.255Elmi tədqiqat və test məqsədli

Qeyd: 127.x.x.x diapazonu siyahıda yoxdur, çünki bu, Loopback (cihazın öz-özünü yoxlaması) üçün ayrılıb.

 

Public (İctimai) və Private (Özəl) IP-lər

IPv4-də bütün ünvanlar internetdə birbaşa görünmür.

Public IP: İnternet provayder tərəfindən verilir və dünyada unikaldır. İnternetə çıxış üçün mütləqdir.

Private IP: Yerli şəbəkə daxilində (evdə, ofisdə) istifadə olunur. Pulsuzdur və internetdə birbaşa marşrutlaşdırılmır.

A Sinfi: 10.0.0.0 – 10.255.255.255

B Sinfi: 172.16.0.0 – 172.31.255.255

C Sinfi: 192.168.0.0 – 192.168.255.255

 

Alt Şəbəkə Maskası (Subnet Mask) nədir?

Bir IP ünvanının hansı hissəsinin Şəbəkə (Network), hansı hissəsinin isə Host (Cihaz) olduğunu təyin edir.

A Sinfi üçün: 255.0.0.0

B Sinfi üçün: 255.255.0.0

C Sinfi üçün: 255.255.255.0

DHCP-nin IPv4 ilə Əlaqəsi

Sən bloqunda DHCP-dən bəhs etdiyin üçün bu hissə vacibdir: Əvvəllər IP-lər əllə (Static) verilirdi. Lakin cihaz sayı artdıqca bu çətinləşdi. DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol) məhz bu IPv4 ünvanlarını cihazlara avtomatik paylayan mexanizmdir.

Niyə IPv6-ya keçirik?

4.3 milyard IP ünvanı dünya əhalisi və cihazları üçün artıq kifayət etmir. IPv4 "tükənmək" üzrə olduğu üçün 128 bitlik IPv6 sisteminə keçid sürətlənir.