IPv4 Nədir?
IPv4, cihazların şəbəkə üzərində bir-birini tanıması və ünsiyyət qurması üçün istifadə olunan 32 bitlik ünvanlama sistemidir. 1980-ci illərin əvvəllərindən istifadə olunur və dünyada ən çox yayılmış protokol versiyasıdır.
Ünvanın Quruluşu
Bir IPv4 ünvanı nöqtələrlə ayrılmış 4 hissədən (oktetdən) ibarətdir: 192.168.1.1.
Hər bir oktet 8 bitdir.
Cəmi 32 bit ($4 \times 8$).
Hər oktet 0-255 arası rəqəm ola bilər.
Ümumi mümkün ünvan sayı: 2^{32} =4.3$ milyard.
IPv4 Ünvan Sinifləri (Classes)
Şəbəkələrin ölçüsünə görə IPv4 beş fərqli sinfə bölünür. İlk oktetin rəqəmi bizə ünvanın hansı sinfə aid olduğunu deyir:
| Sinif | Başlanğıc | Sonu | İstifadə Sahəsi |
|---|---|---|---|
| A Sinfi | 1.0.0.0 | 126.255.255.255 | Çox böyük şəbəkələr (Məs: Google, IBM) |
| B Sinfi | 128.0.0.0 | 191.255.255.255 | Orta ölçülü şəbəkələr (Universitetlər) |
| C Sinfi | 192.0.0.0 | 223.255.255.255 | Kiçik şəbəkələr (Ev və kiçik ofislər) |
| D Sinfi | 224.0.0.0 | 239.255.255.255 | Multicast (Eyni anda çoxlu cihaza yayım) |
| E Sinfi | 240.0.0.0 | 255.255.255.255 | Elmi tədqiqat və test məqsədli |
Qeyd: 127.x.x.x diapazonu siyahıda yoxdur, çünki bu, Loopback (cihazın öz-özünü yoxlaması) üçün ayrılıb.
Public (İctimai) və Private (Özəl) IP-lər
IPv4-də bütün ünvanlar internetdə birbaşa görünmür.
Public IP: İnternet provayder tərəfindən verilir və dünyada unikaldır. İnternetə çıxış üçün mütləqdir.
Private IP: Yerli şəbəkə daxilində (evdə, ofisdə) istifadə olunur. Pulsuzdur və internetdə birbaşa marşrutlaşdırılmır.
A Sinfi: 10.0.0.0 – 10.255.255.255
B Sinfi: 172.16.0.0 – 172.31.255.255
C Sinfi: 192.168.0.0 – 192.168.255.255
Alt Şəbəkə Maskası (Subnet Mask) nədir?
Bir IP ünvanının hansı hissəsinin Şəbəkə (Network), hansı hissəsinin isə Host (Cihaz) olduğunu təyin edir.
A Sinfi üçün: 255.0.0.0
B Sinfi üçün: 255.255.0.0
C Sinfi üçün: 255.255.255.0
DHCP-nin IPv4 ilə Əlaqəsi
Sən bloqunda DHCP-dən bəhs etdiyin üçün bu hissə vacibdir: Əvvəllər IP-lər əllə (Static) verilirdi. Lakin cihaz sayı artdıqca bu çətinləşdi. DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol) məhz bu IPv4 ünvanlarını cihazlara avtomatik paylayan mexanizmdir.
Niyə IPv6-ya keçirik?
4.3 milyard IP ünvanı dünya əhalisi və cihazları üçün artıq kifayət etmir. IPv4 "tükənmək" üzrə olduğu üçün 128 bitlik IPv6 sisteminə keçid sürətlənir.
