Ətrafdakı insanların donub qalmasını, yalnız ehtiyac duyulduqda hərəkətə gəlməsini istəmək onların daxili xaosunun kompensasiyasıdır. Bu, bir idarəetmə instinktinə çevrilir: Öz daxili dünyasında heç nəyə hökm edə bilməyən insan, xarici aləmi donduraraq onu bir "natürmorta" çevirmək istəyir. O, həyatın hərəkətini əks etdirən hər şeydən qorxur. Hər dəyişiklik bir itkidir. İnsanlar inkişaf etdikcə, yeni münasibətlər qurduqca, o, öz tənha qalasından uzaqlaşır kimi hiss edir. Ona görə istəyir ki, dünya onun dayandığı nöqtədə dayansın. Bu, əslində tanrılıq iddiasıdır, amma acizlikdən doğan bir iddia: həyatın hər saniyəsini idarə edə bilməyən insan, onu dayandırmağa çalışır.
Onun dünyasında qısqanclıq həyatın özü ilə bağlıdır. İnsanlar yeni münasibətlərə başlayanda, sanki ona mesaj verirlər: "Bax, həyat davam edir. Biz canlıyıq, sən isə yoxsan." Bu qısqanclıq, sahiblik istəyindən deyil, özünün həyat enerjisindən məhrum olmasından qaynaqlanır. O, heç kimi sevə bilmir. Sevgi risk, açıq olmaq deməkdir, amma o, öz qınına sıxılıb, ora heç kimi sığdıra bilmir. Başqalarının xoşbəxtliyi onun tənha qalasındakı çatları daha dərin göstərir. O, öz tənhalığını intellektual bir zərurət kimi qələmə verir: "Mən çox dərini görürəm, ona görə təkəm." Lakin alt qatlarda böyük bir narsist yaralanma dayanır. O həm nifrət edir, həm də diqqət mərkəzində olmaq, insanların ona möhtac olduğunu görmək istəyir.
Bu, Dostoyevskinin "Yeraltı adamı" sindromudur. İnsanlarla dolu otaqda divar dibində dayanıb hamıya nifrətlə baxan, amma daxilində "biri gəlib məni burdan çıxarsın" deyə yalvaran bir ruhun fəryadıdır. Onlar dünyanı dondurmaq istəyirlər, çünki özləri buz bağlayıblar, başqalarının istisi onları yandırır. O, həyatın iştirakçısı deyil, tamaşaçısıdır. İnsanlarla ünsiyyət qurarkən belə üçüncü bir gözlə baxır: Özünə və başqasına kənardan. Bu "parçalanmış şüur" ona səmimi olmağa imkan vermir. Səthi "normallıq" simulyasiyası edərək proqramlaşdırılmış robot kimi davranır: Doğru zamanda gülür, doğru suallar verir, amma daxilən bu prosesdən iyrənir. Bu çaba onu tükədir.
İnsanların xoşbəxtliyini qısqanması onun status kvosunun pozulması ilə bağlıdır. Başqasının həyatı onun daxili sükunətini və "hər şey nəzarətdədir" illüziyasını darmadağın edir. Sevgi onun üçün obyektdən çox bir detal olmalıdır və detallar hər zaman yerində qalmalıdır. Onun əzabkeş obrazı ilə manipulyasiyası öz bədbəxtliyini tac kimi daşımaqdır. Bəzən fəlsəfi çıxışları, "anlaşılmazlıq" iddiaları sadəcə məsuliyyətdən qaçışdır: "Mən çox dərini gördüyüm üçün bədbəxtəm" deyə-deyə, sosial bacarıqlarını inkişaf etdirə bilmir.
Onun dünyasında günəş heç vaxt tam doğmur. Həmişə bir payız axşamının bozluğu, siqaret tüstüsü və "kaş ki hər şey olduğu kimi qalsaydı" pıçıltısı var. Həyat isə onun dondurmaq istədiyi insanlar kimi, onun iradəsindən kənarda axmağa davam edir. Karl Yunqun dediyi kimi, insan işıqlı fiqurları təsəvvür edərək deyil, qaranlığı dərk edərək aydınlanır. Öz qaranlığını tapmaq, əslində əlində fənərlə quyunun dibinə baxmaq deyil, quyunun özü olduğunu qəbul etməkdir. Qısqanclıq, hərəkətsiz qalmaq arzusu, dumanlı otaqlar… Hamısı həqiqi bir insanla göz-gözə gəlməyin məsuliyyətindən qaçmaqdır.
Onlar sahib ola bilmirlər, çünki sahib olmaq üçün "maddi" və ya "funksional" olmalı, gündəlik həyatın məhdud çərçivələrinə sığmalıdır. Onların duyğuları isə uçucudur, böyükdür, abstraktdır - okeanı stəkana doldurmaq kimidir: Stəkan sınacaq, okean isə olduğu kimi qalacaq. Duyğu onlar üçün bir funksiya daşımır. Onlar birini sevməkdən ötrü deyil, "sevməyin böyük, kədərli, dağıdıcı hissini" yaşamaq üçün hiss edirlər. Kədəri isə o qədər yüksək sənət səviyyəsinə qaldırırlar ki, artıq bu kədər xəstəlik deyil, bir "mərhəmət nişanı" olur: "Mən bədbəxtəm, çünki həyatın gerçək üzünü görürəm." Bu, onların geyindiyi ən bahalı kostyumdur. Sənəti o qədər dərin və məna yüklü yaşamaq, onları canlı deyil, bir "heykəl"ə çevirir. Heykəllər isə hərəkət edə bilməz, onlar yalnız tamaşa olunur. Əgər həqiqətən birinə sahib olsalar, o zaman pessimist musiqi, sərhədsiz duyğular nəyə xidmət edəcək? Onlar kədərlərini itirməkdən qorxurlar, çünki kədər onların kimliyidir.
