Şəbəkə Topologiyaları

Şəbəkə növlərini bildikdən sonra, bu cihazların bir-biri ilə fiziki və ya məntiqi olaraq necə bağlandığını anlamaq vacibdir. Buna Şəbəkə Topologiyası deyilir. Topologiya seçimi şəbəkənin sürətinə, xərclərinə və hər hansı bir qəza zamanı dözümlülüyünə birbaşa təsir edir.

Budur, ən geniş yayılmış şəbəkə topologiyaları:

1. Şin (Bus) Topologiyası

Bütün cihazlar tək bir mərkəzi kabelə (magistral) qoşulur. Məlumat bu kabel boyunca hər iki istiqamətə ötürülür.

Üstünlüyü: Qurulması ucuzdur və az kabel tələb edir.

Çatışmazlığı: Əgər ana kabel qırılarsa, bütün şəbəkə çökür.

2. Ulduz (Star) Topologiyası

Müasir ofis və ev şəbəkələrində ən çox istifadə olunan növdür. Bütün cihazlar mərkəzi bir qurğuya (Switch və ya Hub) qoşulur.

Üstünlüyü: Bir kompüterdə və ya kabeldə problem yaranarsa, digərləri işləməyə davam edir. İdarə olunması asandır.

Çatışmazlığı: Mərkəzi qurğu (switch) sıradan çıxarsa, bütün şəbəkə dayanır.

3. Halqa (Ring) Topologiyası

Hər bir cihaz özündən əvvəlki və sonrakı cihazla birləşərək qapalı bir dairə yaradır. Məlumat tək bir istiqamətdə ötürülür.

Üstünlüyü: Məlumat toqquşması (collision) baş vermir.

Çatışmazlığı: Halqadakı bir cihazın sıradan çıxması bütün əlaqəni kəsir.

4. Tor (Mesh) Topologiyası

Burada hər bir cihaz şəbəkədəki digər bütün cihazlarla birbaşa bağlıdır. Bu, ən etibarlı topologiyadır.

Üstünlüyü: Bir yol kəsilsə belə, məlumat alternativ yollarla mənzil başına çatır.

Çatışmazlığı: Çox sayda kabel tələb etdiyi üçün bahalı və mürəkkəbdir.

5. Ağac (Tree) Topologiyası

Ulduz və Şin topologiyalarının birləşməsidir. Bir neçə ulduz şəbəkəsi mərkəzi bir "magistral" kabelə bağlanır.

İstifadə yeri: Böyük korporativ şəbəkələrdə iyerarxiya qurmaq üçün idealdır.

Hansı Topologiyanı Seçməli?

Topologiya seçərkən bu üç sualı vermək lazımdır:

Büdcə nə qədərdir? (Şin ucuzdur, Tor bahalıdır).

Təhlükəsizlik nə dərəcədə vacibdir? (Kritik sistemlər üçün Tor və ya Ulduz).

Genişlənmə imkanı varmı? (Ağac və Ulduz topologiyalarına yeni cihazlar əlavə etmək daha asandır).

Maraqlı Fakt: Qlobal internet şəbəkəsi əsasən Mesh (Tor) topologiyasına bənzəyir, çünki bir ölkədəki kabel kəsilsə də, internet digər ölkələr üzərindən işləməyə davam edir.