İnternet dünyasının görünməz qəhrəmanları olan kabellər, məlumatın bir nöqtədən digərinə hansı sürətlə və keyfiyyətlə çatacağını müəyyən edən ən vacib amildir. Şəbəkə qurarkən qarşımıza çıxan əsas kabel növlərini və onların fərqlərini bu bloq yazısında detallı şəkildə araşdırırıq.
1. Mis (Twisted Pair) Kabellər: UTP və STPGündəlik həyatda ən çox istifadə etdiyimiz "LAN kabelləri"dir. Onlar daxildə bir-birinə sarılmış 8 ədəd mis teldən ibarətdir.
UTP (Unshielded Twisted Pair): Qorumasız kabeldir. Ucuz və elastik olduğu üçün ev və ofis daxilində geniş istifadə olunur. Lakin kənar elektrik parazitlərinə qarşı həssasdır.
STP (Shielded Twisted Pair): Hər cüt tel və ya bütün kabel folqa ilə qorunur. Bu, elektromaqnit parazitlərin (EMI) qarşısını alır. Zavodlar və ya yüksək gərginlikli naqillərin keçdiyi yerlər üçün idealdır.
CAT (Category) NövləriMis kabellər ötürmə qabiliyyətinə görə kateqoriyalara bölünür:
CAT5e: 1 Gbps-ə qədər sürət, 100 MHz tezlik.
CAT6: 1 Gbps (və ya qısa məsafədə 10 Gbps), 250 MHz tezlik. Daha qalın izolyasiyaya malikdir.
CAT6a: 10 Gbps sürət, 500 MHz tezlik. Uzun məsafələrdə (100 metr) 10 Gbps dəstəkləyir.
CAT7/8: Daha yüksək tezlik (600-2000 MHz) və data mərkəzləri üçün ultra sürət.
2. Fiber Optik Kabellər (Fiber Optic)Məlumatı elektrik siqnalları ilə deyil, işıq impulsları ilə ötürür. Bu, həm sürətin inanılmaz dərəcədə yüksək olmasını, həm də məsafə məhdudiyyətinin aradan qalxmasını təmin edir.
İşləmə PrinsipiFiber kabelin mərkəzində şüşə və ya plastik lif (core) yerləşir. İşıq bu lifin daxilində "tam daxili qayıtma" (total internal reflection) prinsipi ilə hərəkət edir.
Fiber Kabellərin Növləri
Fiber kabellər işığın keçdiyi yolun sayına görə iki yerə bölünür:
Single-Mode Fiber (SMF)Nüvə çapı: Çox nazikdir (təxminən 9 mikron).
Mənbə: Lazer işığından istifadə edir.
Xüsusiyyəti: İşıq tək bir düz xətt boyunca hərəkət edir. Dispersiya (dağılma) az olduğu üçün çox uzaq məsafələrə (kilometrlərlə) məlumat ötürə bilir. Şəhərlərarası və ölkələrarası magistral xətlərdə istifadə olunur.
Multi-Mode Fiber (MMF)Nüvə çapı: Daha qalındır (50-62.5 mikron).
Mənbə: LED və ya VCSEL işığından istifadə edir.
Xüsusiyyəti: İşıq müxtəlif bucaqlar altında, bir neçə yol (mod) ilə hərəkət edir. Bu, yaxın məsafədə yüksək bant genişliyi təmin etsə də, uzaq məsafədə siqnal zəifləyir. Adətən bina daxili və ya data mərkəzlərində istifadə olunur.
Müqayisə Cədvəli| Xüsusiyyət | Mis (CAT6) | Multi-Mode Fiber | Single-Mode Fiber |
|---|---|---|---|
| Ötürmə mühiti | Elektrik | İşıq (LED) | İşıq (Lazer) |
| Məsafə | Max 100 metr | 550 metrə qədər | 40-100 km+ |
| Sürət | 1-10 Gbps | 10-100 Gbps | 100 Gbps+ |
| Qiymət | Ucuz | Orta | Bahalı |
| Parazitə dözümlülük | Zəif (EMI həssas) | Tam dözümlü | Tam dözümlü |
Əgər bir otaq daxilində kompyuterləri qoşursunuzsa, CAT6 UTP kifayətdir.
Əgər bina daxilində server otağı ilə mərtəbələr arası əlaqə qurursunuzsa, Multi-mode Fiber idealdır.
Əgər iki bina arasındakı məsafə 1 km-dən çoxdursa və ya şəhər şəbəkəsi qurulursa, mütləq Single-mode Fiber istifadə edilməlidir.
Sizin şəbəkənizdə hansı infrastruktur qurulub? Kabellərin sonlandırılması (crimping) və ya fiber qaynağı haqqında maraqlanırsınızsa, bu barədə də məlumat verə bilərəm.
